Preverbale logopedie

De behandeling van eet- en drinkproblemen en/of slikstoornissen bij jonge kinderen wordt preverbale logopedie genoemd. Naast de term ‘preverbale logopedie’ wordt in de praktijk ook de term prelogopedie regelmatig gebruikt.
Behandelingen voor prelogopedie worden bij voorkeur aan huis gegeven, zodat er een zo natuurlijk mogelijke situatie bestaat. De behandeling is gericht op het verbeteren van de mondmotoriek en bestaat uit het geven van adviezen en begeleiding door onze specialisten. Logopedisten die zich bezighouden met preverbale logopedie hebben na hun opleiding een aanvullende (post-HBO) opleiding gevolgd.

Wanneer kan preverbale logopedie helpen?

  • als een kind problemen heeft met: het drinken uit de borst of uit de fles, het eten van de lepel, het drinken uit een beker of het leren kauwen
  • controle van speeksel (overmatig kwijlen)
  • gevoeligheid in het mondgebied (kokhalzen, braken)
  • eten van vaste voeding met stukjes
  • sondevoeding / afbouwen van sondevoeding
  • onvoldoende vocaliseren/brabbelen

De behandeling voor prelogopedie gaat via een verwijzing van een arts (bijvoorbeeld een huisarts of kinderarts). Dit laatste is belangrijk, omdat eerst nagegaan moet worden of er onderliggende medische problemen zijn die de moeilijkheden (in het mondgebied) veroorzaken.

We spreken over eet- en drinkproblemen als kinderen moeite hebben met de ontwikkeling van deze vaardigheden. Als kinderen zich vaak verslikken kan er sprake zijn van een slikstoornis. Soms is het nodig dat kinderen sondevoeding krijgen. Bij sondevoeding wordt de voeding door een slangetje (meestal via de neus) in de maag gebracht. Sondevoeding kan om meerdere redenen gegeven worden:

  • als een baby of een jong kind moeite heeft met eten, drinken en/of slikken;
  • als het kind niet kan slikken of voedsel weigert zodat het te weinig voeding binnen krijgt;
  • als het eten risico’s met zich mee brengt voor het kind. Er kunnen verschillende oorzaken zijn voor eet- en slikproblemen. Prematuur geboren kinderen zijn soms in de eerste weken te zwak om te drinken. Kinderen met een syndroom zijn soms trager in hun ontwikkeling en hebben daardoor moeite om de nieuwe vaardigheden zoals eten van de lepel of kauwen te leren. Als er sprake is van een hersenbeschadiging kunnen er problemen zijn met de spierspanning, waardoor zuigen, kauwen of slikken lastig is. Kinderen met anatomische afwijkingen in het mondgebied (zoals een schisis) kunnen ook problemen ondervinden bij het leren van eten en drinken.
Meer informatie
Video Logopedie in het ziekenhuis
Folder Voedingsproblemen bij kinderen

Oudere kinderen kunnen ook begeleiding krijgen van een preverbale logopedist wanneer er zij moeite hebben met eten en drinken. Ook kinderen met Syndroom van Down kunnen baat hebben bij vroegtijdige behandeling bij het eten en drinken.

Wat doet een logopedist?
De logopedist bekijkt samen met de ouders wat de hulpvraag is en observeert eten en drinken. Soms zijn aanvullende onderzoeken of testen nodig om een goed beeld te krijgen. Bij sondevoeding kan de logopedist helpen om eet- en drinkvaardigheden te ontwikkelen. Voor het afbouwen van sondevoeding wordt vaak samengewerkt met andere disciplines, zoals kinderarts of diëtist. Bij kinderen met complexe problemen wordt er meestal samengewerkt in een multidisciplinair team.

Als een kind in het ziekenhuis is opgenomen, kan de logopedist uit het ziekenhuis preverbale logopedie geven. Er zal dan een onderzoek plaatsvinden op verzoek van een arts. Aan de hand van uitkomsten van het onderzoek geeft de logopedist adviezen om drinken, eten of slikken te verbeteren. Hierbij wordt met ouders en verpleging samengewerkt.

Ook kan preverbale logopedie in de thuissituatie of in een instelling waar het kind behandeld wordt, plaatsvinden. Deze wordt meestal gegeven door een preverbaal logopedist in de eigen praktijk, de instelling of aan huis. Samen met de ouders/verzorgers zal de logopedist kijken wat de beste manier is om een kind te laten eten of drinken. Er worden adviezen gegeven over een goede houding en technieken, er zal gekeken worden wat de beste fles, speen of beker is. Ook kan het zijn dat er gerichte oefeningen geadviseerd worden om bijvoorbeeld het kauwen te stimuleren.

Soms heeft een kind, om wat voor reden dan ook, moeite met de verschillende aspecten uit de periode van de beginnende communicatie (het maken van klanken, manieren om te communiceren, taalbegrip of het maken van de eerste woordjes). Dan kan logopedie ingeschakeld worden. Logopediepraktijk Logopedie4you inventariseert de problemen aan de hand van observatieformulieren of tests, waaruit bijvoorbeeld inzichtelijk kan worden gemaakt welke communicatieve functies het kind wel of juist nog niet gebruikt. Daarna zal er een plan gemaakt worden om deze functies te stimuleren. Dat zal dan altijd in spelvorm gaan, waarbij de ouders een belangrijke rol spelen. Ouders krijgen spelletjes aangereikt om met hun kind te spelen om de communicatie te bevorderen. Er zijn verschillende methodes die hiervoor gebruikt kunnen worden. Denk hierbij aan de Hanen-methode. Ook kunnen gebaren ingezet worden om de vroeg communicatieve ontwikkeling te ondersteunen (info over gebaren bij jonge kinderen).

Bron: NVLF